Neptunusfontein

Neptunusfontein

Piazza Unità d'Italia. (Open kaart)

Omschrijving

De Neptunusfontein is de monumentale fontein op de Piazza Unità d'Italia in Messina, voor de prefectuur en op een steenworp van de zee. De marmeren zeegod heerst over de monsters van de Straat, Scylla en Charybdis, die aan zijn voeten geketend liggen.

Giovanni Angelo Montorsoli, een medewerker van Michelangelo, beeldhouwde haar en voltooide haar in 1557: het is de oudste van de drie grote Italiaanse Neptunusfonteinen, ouder dan die van Bologna en Florence.

In het midden zit Neptunus naast een dolfijn: met zijn linkerhand houdt hij de drietand vast, met zijn gestrekte rechterarm bedaart hij de golven. Hij lijkt net uit het water te zijn gekomen, kalm en onoverwinnelijk.

Aan weerszijden van het voetstuk kronkelen Scylla en Charybdis, de twee zeemonsters van de Straat, hier in de gedaante van vrouwen. De boodschap is duidelijk: de stad bedwingt tegenspoed, zoals de god de zee bedwingt.

Rondom is de basis een hele verzameling zeewezens: vier zeepaarden, maskers, schelpen, dolfijnen die zich om de drietand winden en leeuwen die het water opvangen. Op de rand van het bekken is de signatuur van de beeldhouwer nog te lezen.

De beelden op het plein zijn wel negentiende-eeuwse kopieën. In 1848, tijdens de revolutie, beschadigden Bourbonse bombardementen de Neptunus en de Scylla, die opnieuw werden gemaakt door Gregorio Zappalà in 1856 en Letterio Subba in 1858.

De originelen staan in het Museo Regionale di Messina, waar je ze van dichtbij kunt bekijken. In diezelfde revolutie waren de bronzen beelden van de Bourbonse koningen, in de achttiende en negentiende eeuw aan de fontein toegevoegd, tot kogels omgesmolten.

Oorspronkelijk stond de fontein op de kades van de haven, voor de Palazzata en vlak bij het stadhuis, met de rug naar de zee. Misschien bood de god zo de rijkdommen van de zee aan de stad aan; volgens een volksoverlevering keerde hij juist de Calabriërs de rug toe om ze te bespotten.

De aardbeving van 1908, die de Orionfontein beschadigde, liet de Neptunus vrijwel ongeschonden. In 1934 liet de prefect de fontein iets naar het noorden verplaatsen, naar het plein van de prefectuur, en 180 graden draaien: sindsdien kijkt Neptunus naar de zee.

Niet missen
• Neptunus met de drietand.
• De geketende Scylla en Charybdis.
• De originelen in het Museo Regionale.

Wist je dat?
• Vroeger stond de fontein op één lijn met de twee andere werken van Montorsoli in Messina: de Orionfontein en de Lanterna di San Raineri, de vuurtoren van de haven.
• Tot 1908 werd het originele Neptunusbeeld bewaard in de kerk Santa Maria Alemanna.